بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

393

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ تا آن كه اندوهناك نشويد بر آنچه فوت شده باشد شما را از مال و اسباب دنيوى و عافيت و صحت بدنى وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ و شادمان نگرديد به آنچه عطا كرده حقتعالى شما را از راحت و نعمت يعنى تا اندوهى كه مانع از تسليم و رضا باشد از شما سرزند و فرح و انبساطى كه از روى تكبر و استغنا باشد نه از روى شكر و ستايش از شما ناشى نگردد زيرا كه هر گاه همهء امور از موجبات حزن و نقم و مستلزمات فرح و نعم به مقتضاى علم ازلى و مطابق قضا و قدر لم يزلى باشد حزن و اندوه بيفائده و نشاط از روى تكبر و تفاخر جبل و نادانيست و سخن در تحقيق قضا و قدر بنا بر احاديث اهل عصمت ممنوع و محظور است و بعضى در توجيه آيه چنين گفته‌اند كه همه امور موافق علم الهى مكتوب و ثبت در لوح المحفوظست و عوض ما فات كه كريم على الاطلاق براى مؤمنين در دنيا يا در آخرت آماده كرده و تكليف شكر و ستايش و ايجاب اداى حقوق بازاى نعمت نيز در آن لوح منقوش و ثبت است و فائدهء ثبت و اخبار اينكه تا شما در برابر فوت امرى كه عوض داشته باشد و حق تعالى بازاى آن عوض مقرر كرده باشد اندوهگين نشويد و نشاط و تفاخر ننمائيد بازاى نعمتى كه شكر آن را بجا نياورده اداى حقوق آن نكرده باشيد . در كتاب علل الشرائع در ضمن حديثى از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه قبل از آن كه نطفه در رحم مادر به صورت آدمى متصور شود حق سبحانه و تعالى به ملك الارحام يعنى به فرشته‌اى كه موكل بر ارحام زنان است حكم كند كه نطفه را از رحم مادر جدا كرده بسوى خداى تعالى صعود كند و توقف نمايد تا وقتى كه خداى تعالى خواسته باشد و حكم بعود فرمايد درين وقت ملك الارحام گويد : يا الهى اذكر ام اثنى ؟ يعنى اى معبود من آيا اين نطفه پسر است يا دختر ؟ وحى آيد به او آن چه خداى تعالى خواسته و فرشته آن را نويسد و گويد كه « اللهم كم رزقه و ما اجله » يعنى بار خدايا چه مقدار است روزى او و چند مدتست عمر او ؟ پس آن چه خداى تعالى خبر دهد بقيد كتابت در آورد و آنچه بدان نطفه